Transparant zijn is een keuze. Niet transparant zijn ook.

De kern van beleggen

Uiteindelijk draait beleggen om drie zaken: rendement, kosten en risico (waarmee het rendement is gerealiseerd). Juist daarom moet een belegger informatie over deze drie onderdelen eenvoudig kunnen terugvinden en begrijpen. Lees: transparante weergave op de website van de vermogensbeheerder, geen kleine lettertjes, gewoon duidelijkheid verschaffen. Als een vermogensbeheerder dit niet doet, is dat voor mij als onafhankelijke vermogensbegeleider direct een rode vlag. Want geloof me: transparant zijn is een keuze, niet transparant (willen) zijn zeer zeker ook.

Een brei van nietszeggende woorden

Zo miste ik (dit komt helaas nogal eens voor) bij een vermogensbeheerder de netto-rendementen op hun website. Vriendelijk verzocht ik per e-mail waar ik ze op de website kon vinden. Dat was natuurlijk vragen naar de bekende weg, ze waren heel bewust niet opgenomen. Toen ik vroeg waarom ze niet transparant waren kreeg ik deze reactie: “De belangrijkste reden is dat wij van mening zijn dat vermogensbeheer zich slechts beperkt laat vergelijken op basis van kosten, rendementen en risicocijfers alleen”. Ik was een beetje in verwarring. Had ik dan heel mijn professionele leven liggen slapen? Want…eh…gaat het bij beleggen niet juist om kosten, rendement en risico? Het vervolg van de redenering was zo mogelijk nog interessanter: “Zulke cijfers (…) krijgen pas echt betekenis wanneer ze worden geplaatst in de context van de gehanteerde beleggingsfilosofie, portefeuille-opbouw, risicobeheersing en de marktomstandigheden waarin resultaten zijn behaald”. Ook na drie keer lezen kon ik van deze vage tekst geen chocola maken. Dus als het marktsentiment negatief is, kan ik dan geen vermogensbeheerders vergelijken om te beoordelen hoe ze hebben gepresteerd in die marktomstandigheden? Wat een onzin. Juist wanneer marktomstandigheden voor iedere vermogensbeheerder gelijk zijn (en dat zijn ze), zijn rendement, risico en kosten de meest logische uitgangspunten om prestaties te vergelijken.

Slimme marketing of misleiding?

Ook op kostengebied kom ik ook nog met regelmaat bijzondere dingen tegen. In een jaarlijkse vermogensrapportage van een bekende Zwitserse bank werden de kosten opgeteld tot 1,23%. Hoewel dit al fors is, leek het me voor een Zwitserse private bank toch nog aan de lage kant. Dus ik zocht nog even verder. Toen ontdekte ik dat de productkosten wel afzonderlijk vermeld in euro’s stonden, maar gewoonweg niet werden meegenomen in het totaalpercentage van de kosten. In de kleine lettertjes stond ‘product costs are not taken into account, they are included in the market value’. Dus als productkosten niet separaat in rekening worden gebracht maar verwerkt worden in de koers, zijn het dan opeens geen kosten meer?

Sommigen zullen zo’n vermogensrapportage slim noemen (want dan vallen de kosten niet zo op, dat is commercieel handig!). Ik noem het gewoon misleiding. Want als je in dit geval de productkosten gewoon had opgenomen in de ‘total cost of ownership’ (de totale kosten in heel de beleggingsketen), dan ziet de de cliënt opeens dat hij elk jaar geen 1,23%, maar liefst 3,15% (!!) aan beleggingskosten betaalt. Tja, transparantie is niet voor alle vermogensbeheerders prettig.

Hoe doen we het eigenlijk in Nederland?

Hoewel MiFID II (Europese regels die transparantie in beleggingsdienstverlening verplicht stellen) al sinds 2018 uitgebreide kostentransparantie voorschrijft, betekent dat in de praktijk nog niet dat informatie voor beleggers ook eenvoudig vindbaar en begrijpelijk is. Zo ontbreekt een simpele rekentool (om de totale kosten van beleggen inzichtelijk te maken) op de website bij de meeste grootbanken volledig. En nee, dat is geen toeval. Probeer je bijvoorbeeld vooraf inzicht te krijgen bij Van Lanschot Kempen over de beleggingskosten, dan wordt je via de website verwezen naar een .pdf van 73 pagina’s waarvan er 7 over kosten gaan. Daar lees je vervolgens uitgebreide verhalen over welke kosten allemaal een rol spelen, maar niets over bijvoorbeeld de hoogte van de productkosten. En hoeveel klanten gaan überhaupt een .pdf doorworstelen? Precies. Nogmaals, hier is erg goed over nagedacht. En dat is anno 2026 wat mij betreft laakbaar.

Is er dan helemaal niets positiefs te melden? Natuurlijk wel. Gelukkig zijn er veel vermogensbeheerders die het belangrijk vinden dat hun website volstrekt helder is over kosten en rendement. En ook grootbanken als Rabobank en ING snappen het. Toegegeven, je moet even je best doen (doorklikken en scrollen), maar uiteindelijk vind je op hun website keurig een rekentool om de kosten te berekenen. Het laat zien dat transparantie wel degelijk mogelijk is wanneer een organisatie daarvoor kiest.

Vertrouwen

Eerlijkheid en transparantie zijn geen luxe, maar de basis van een gezonde vertrouwensrelatie tussen cliënt en vermogensbeheerder. Een belegger mag verwachten dat kosten, rendementen en risico’s volledig en begrijpelijk worden gepresenteerd, zodat een weloverwogen keuze mogelijk is. Wie daar kritisch naar kijkt – zelf of met hulp van een onafhankelijke vermogensbegeleider – voorkomt dat belangrijke informatie verborgen blijft achter kleine lettertjes of slimme formuleringen. Transparantie betaalt zich uiteindelijk altijd terug. Vooral in het vertrouwen dat een vermogensbeheerder daadwerkelijk jouw belang vooropstelt.